Năm năm có phải là con số ma thuật? Chuẩn bị cho cuộc chiến, một lần nữa

Đối với nhiều bệnh nhân và gia đình của họ, năm năm là một “con số ma thuật”, sau thời gian đó họ hắt ra một tiếng thở dài lớn nhẹ nhõm. Người ta thường cho rằng nếu bạn đã thuyên giảm trong quãng thời gian đó, bạn đã được “cứu chữa”.

Nhưng năm năm chỉ là một cái vạch được kẻ trên cát. Khi bạn nhìn vào biểu đồ sống sót của bệnh nhân các loại ung thư khác nhau, hầu hết sẽ thể hiện một đoạn bằng là biểu đồ sống sót và không còn bệnh tật là tại hoặc trước năm năm. Nói cách khác, đa sốcác căn bệnh ung thư không tái phát sau năm năm. Bạn sẽ không còn bệnh tật gì trong năm năm sau khi bệnh của bạn đã được thuyên giảm và bạn được cho là đã được điều trị.

Nhưng một số bệnh ung thư lan rất nhanh – chúng ta thậm chí không cần đợi đến năm năm để tuyên bố rằng bệnh nhân đã được cứu chữa. Ví dụ như, trong trường hợp ung thư phổi tiểu tế bào, một khi bệnh nhân đã qua được thời điểm hai năm mà không có dấu hiệu của ung thư, chúng ta có thể khá chắn chắn rằng anh ta sẽ không bị tái phát. Lý do là loại tế bào ung thư đặc biệt này phát triển rất nhanh. Nếu nó tái phát, nó sẽ tái phát rất sớm trong quá trình diễn biến của căn bệnh.

Mặt khác, có những căn bệnh ung thư khác mà cái mốc năm năm thực sự không hữu ích. Một trong những ví dụ hay hơn là ung thư vú. Bệnh nhân vẫn có thể bị tái xuất hiện ung thư sau năm thứ năm. Điều đó sẽ khiến cho bệnh nhân nản lòng khi mà họ lại tái xuất hiện ung thư sau năm thứ năm vì họ đã cho rằng mình hoàn toàn được “cứu chữa”.

Tôi nhớ một bệnh nhân rất rõ. Tôi đã chăm sóc bà ấy vào năm 1996, và tôi đã điều trị bệnh bạch huyết lan nhanh cho bà ấy (được gọi là “bệnh bạch huyết đại tế bào khuếch tán”).

Bà ấy rất hay trò chuyện và hoạt bát. Đã 68 tuổi mà đôi mắt bà ấy vẫn tinh anh, mái tóc được cắt ngắn. Bà ấy thường nói chuyện tầm phào với tôi bằng tiếng phổ thông và tiếng Triều Châu. Bà ấy đã hoàn thành sáu lần hoá trị liệu và bệnh tình đã thuyên giảm bốn tháng sau khi điều trị. Và trước sự vui sướng của chúng tôi, bà ấy sẽ sống khỏe mạnh lâu hơn.

Lúc đầu, các cuộc đi thăm bệnh đều đặn – mỗi tháng hoặc hai tháng một lần. Suốt mấy năm, khoảng thời gian cứ một lúc dài ra.

Sau khoảng tám năm, bà ấy đã biến mất – bà ấy không đến nữa bởi vì bà ấy nghĩ rằng mình đã được cứu chữa hoàn toàn. Và tôi cũng đã nghĩ như vậy.

Năm ngoái, bà ấy đã gặp bác sĩ đa khoa của mình vì bị một bệnh sốt không giải thích được. Bất chấp dùng thuốc kháng sinh, bệnh sốt của bà ấy vẫn không thuyên giảm. Khi bác sĩ đa khoa của bà ấy đề cập đến việc có thể có một nguy cơ nhỏ là bệnh sốt ấy do ung thư gây ra, bà ấy đã quay về gặp tôi cùng ngày hôm đó.

Chúng tôi đã tìm thấy những khối u nhỏ ở bụng, và chúng tôi đã gửi đi xét nghiệm sinh thiết. Quan sát và để ý, thì nó chính là khối u bạch huyết cùng loại. Về mặt lý thuyết, thì rõ ràng bệnh nhân này đã được điều trị hoàn toàn và đây được xem là ung thư mới. Nhưng, vì thực tế nó lại là ung thư cùng loại, người ta phải xem đấy như là, trên thực tế, là sự tái phát muộn. Bà ấy được điều trị và bệnh tình lại thuyên giảm.

Tôi đã gọi điện cho Saul Rosenberg, một bác sĩ chuyên khoa ung thư lỗi lạc và là một người bạn già ở Mỹ, sau khi xác nhận kết quả chẩn đoán. Saul cũng là giáo sư Y Khoa tại Trung Tâm Y Khoa Đại học Stanford và được xem là “Người Khai Phá Bí Ẩn về Bệnh Bạch Huyết”.

Ông nói: “Ông bạn, điều đó chỉ thể hiện rằng ông bạn đang già hơn thôi. Theo thời gian, ông bạn sẽ bắt đầu gặp những bệnh nhân mà ông bạn đã điều trị bức xạ cho họ quay trở lại với căn bệnh tái phát hay những căn bệnh ung thư mới sau nhiều năm họ được điều trị.”

Tỷ lệ tái phát bệnh sau năm năm phụ thuộc vào loại bệnh ung thư. Trong trường hợp bệnh ung thư vú, thì có khoảng từ 10%-15% số bệnh nhân, những người được xem là hết bệnh vào năm thứ năm, vẫn có thể bị tái xuất hiện ung thư. Trong đa số các ung thứ khác, nguy cơ tái phát bệnh rất nhỏ đến mức không có nghiên cứu nào được tiến hành xác định có thể ngăn chặn việc tái phát bệnh muộn loại này như thế nào.

Bởi vì có nguy cơ tái phát bệnh, người ta hồ nghi khi nói họ đã được “điều trị khỏi hoàn toàn” bệnh ung thư. Song sự thật là, ung thư có thể điều trị khỏi được. Có nhiều bệnh nhân ung thư đã chiến đấu với đánh bại bệnh tật của họ và tiếp tục sống tới tuổi xế chiều và cuối cùng chết vì những căn bệnh không phải là ung thư. Ung thư càng được chuẩn đoán sớm, cơ hội điều trị khỏi càng cao.

Đồng thời, việc bệnh nhân ung thư có nguy cơ lớn hơn mắc ung thư mới cũng đúng. Vào tháng Mười Hai năm 2006, tôi đã gặp một bệnh nhân bị ung thư kết tràng giai đoạn II bốn năm trước và không bị tái phát bệnh, và bà đã phát hiện ra là bà bây giờ bị ung thư vú.

Mốc thời gian năm năm là một cái gì đó chắc chắn để bệnh nhân ung thư hướng tới. Đa số bệnh nhân ung thư tới được cái mốc này là thực sự đã được điều trị khỏi căn bệnh ung thư của họ. Nhưng cũng có những bệnh nhân bị tái phát bệnh.

Cố nhiên, có rất ít người buồn bã bà hỏi “Tại sao – tại sao lại là tôi!” Lại có những người vô cùng biết ơn vì sống thêm những năm khỏe mạnh và chuẩn bị cho bản thân họ vào cuộc chiến, đang còn nữa.

This article first appeared in "Mind Your Body", a Straits Times Supplement.